Mapy świata

W czasach, kiedy świat poznawano i nazywano na podstawie zasłyszanych opowieści, mapy pełniły rolę wizualnych kompendiów wiedzy. W średniowieczu wyodrębnił się ich szczególny gatunek: mappa mundi – mapy świata. Mappa mundi Najwcześniejszą jej odmianą była mapa O-T (orbis terrarum). Kontynuowała antyczne przekonanie o wyglądzie świata otoczonego okeanosem. Początkowo przyjęła formę stricte graficzną, z oznaczeniami trzech…

Kontynuuj czytanie

Tympanon z Vézelay

Dzisiaj opowiem Wam o dekoracji rzeźbiarskiej typanonu z Vézelay. Ale najpierw kilka słów wstępu. Funkcjonowanie rzeźby romańskiej było ściśle związane z architekturą. Zdobiła portale, ościeża, archiwolty, belki nadproży a czasem rozlewała się na całą fasadę. Wewnątrz budowli skupiała się na kolumnach, gromadziła na kapitelach, a w wyjątkowych przypadkach – wypełniała trzony filarów. Jednak o jej…

Kontynuuj czytanie

Fallus i Vulva

O tym jak postrzegane były symbole związane z seksualnością w późnym średniowieczu niespodziewanie wiele uczą nas odznaki pielgrzymie i świeckie, znajdowane przez archeologów. Świeckie odznaki konfrontują nas z aspektem codziennego życia, który do tej pory pozostawał w znaczącej mierze nieznany. Milczały o nich źródła pisane, a same przedmioty zachowały się w niewielu egzemplarzach. Wykorzystane w…

Kontynuuj czytanie

Bestiariusze a poznawanie świata w średniowieczu

We wcześniejszych wpisach, tu i tu, opowiedziałam, jak encyklopedie średniowieczne i literatura podróżnicza wykorzystały do opisu świata wyobrażenia o monstrualnych rasach ludzi i zwierząt. Od około XII wieku wyobrażenia o mirabiliach przenikały również do sztuki związanej bezpośrednio z tematami religijnymi. W tym wpisie przyjrzę się kolejnemu gatunkowi literackiemu, bestiariuszowi, w ramach którego połączyło się podejście…

Kontynuuj czytanie

Zmartwychwstanie

To jedno z moich ulubionych przedstawień momentu zmartwychwstania. Jej autorem jest mistrz Francke, dominikanin działający głównie w Hamburgu. Przy komponowaniu tej sceny zdaje się być zaabsorbowany nie tylko tajemnicą przezwyciężenia śmierci, ale również aspektem praktycznym. Zanim Chrystus przyjmie pozę triumfatora, jakoś musi wydostać się z grobu. Dosłownie gramoli się z dziury w ziemi. Pilnujący go…

Kontynuuj czytanie

Sankt Gallen

W tym roku świętujemy stulecie powstania Bauhausu – uczelni artystyczno-rzemieślniczej, która zrewolucjonizowała myślenie o tym, jak tworzyć architekturę. Jej priorytetem było zapewnienie dobrych warunków mieszkania. Z tej okazji chciałabym przypomnieć, trochę przewrotnie, “prototyp” funkcjonalnego myślenia w budownictwie. I to z okresu, którego nie podejrzewalibyście o to. Wczesne średniowiecze w czasach karolińskich, to nie tylko moment…

Kontynuuj czytanie

Mirabilia

Skupiłam się ostatnio na opisywaniu wyobrażeń o potwornych rasach ludzkich, po to by zrozumieć mechanizm powstawania wizerunku innego w kulturze europejskiej. W poprzednich wpisach podsumowałam, jak starożytni Grecy i Rzymianie postrzegali mieszkańców odległych krain oraz jak wpłynęło to na wiedzę wypracowywaną w średniowieczu. Dzisiejszym bohaterem opowieści będzie fascynujący gatunek literacki – MIRABILIA. Były to księgi…

Kontynuuj czytanie

Monstrualne rasy & chrześcijaństwo

Po przeglądzie antycznych tekstów opisujących mieszkańców niedostępnych krain, pora na autorów średniowiecznych. Wypracowana w starożytności wiedza o świecie różnymi ścieżkami przenikała do wyobraźni chrześcijańskich pisarzy. Z jednej strony odrzucali oni wszystko, co było związane z pogańskimi praktykami, jednak pozostali wierni przeświadczeniu, że daleko za horyzontem mieszkają monstrualne rasy ludzkie. Kształt świata pozostał bez zmian, składał…

Kontynuuj czytanie

Christine de Pizan

Christine de Pizan była francuską literatką i myślicielką. Kiedy owdowiała w wieku 24 lat, pozostała bez środków do życia. Szukając wsparcia finansowego, zaczęła pisać ballady na zamówienie dworu francuskiego. Sławę przyniósł jej udział w debacie dotyczącej poematu „Opowieść o Róży”, który ukazywał kobiety jako wyrachowane kusicielki. Pizan wypowiadała się przeciwko krzywdzącym i nieprawdziwym reprezentacjom kobiet…

Kontynuuj czytanie